Drób i ptactwo łowne

Hodowla drobiu jest ważną gałęzią produkcji rolnej w krajach rozwi­niętych. W krajach rozwijających się ptactwo, będące ważnym Źródłem białka dla grup ludności cierpiących wskutek niedożywie­nia, zwykle hoduje się na własne potrzeby małych gospodarstw.

Drób to ptactwo hodowane w celu pozyska­nia mięsa, jaj i pierza. Do grupy tej zalicza się kury, indyki, kaczki i gęsi. Ptactwo dzi­kie, w tym głuszce, perliczki, bażanty, gołębie, przepiórki i dzikie kaczki, jest z kolei obiektem zainteresowania myśliwych, chociaż niektóre gatunki hoduje się także na farmach.

Kury

Przodkiem kur było prawdopodobnie dzikie ptac­two zamieszkujące dżunglę południowo -wschod­niej Azji, chociaż nie wyklucza się udziału także innych gatunków. Obecnie kury są zdecydowanie najważniejszym, spośród gatunków ptactwa hodo­wanych w celach handlowych.

Szacuje się. że liczba kur na świecie przekracza 10 mld, co stanowi około 95% ogólnej liczby dro­biu na świecie. Główni producenci to Chiny, gdzie kury hodowano już w 1400 roku p.n.e., Rosja, Europa Wschodnia, USA i Brazylia.

Wzrastająca świadomość potencjalnych zagro­żeń zdrowia spowodowała, że hodowla kurczaków, których mięso odznacza się dużą zawartością białka i niewielką tłuszczu, przeżywa obecnie praw­dziwy boom. W latach 80. światowa produkcja mięsa drobiowego wzrosła o ponad 40%, a jaj niemal o 1/3. Jaja kurze ze względu na swą wartość odżywczą, są cennym artykułem spożywczym, ale zawierają też cholesterol - substancję tłuszczową, która może przyczyniać się do powstawania cho­rób serca i układu krążenia.

Jaja są przedmiotem handlu przede wszystkim na rynku wewnętrznym, toteż raczej nie uwzględ­nia się ich w statystykach międzynarodowych obro­tów handlowych. Tylko nieliczne kraje, w tym Dania i Holandia, eksportują drób i przetwory dro­biowe do innych wysoko uprzemysłowionych państw europejskich.

Tradycyjnie kury hodowano w niewielkich gospodarstwach rolnych i przydomowych zagro­dach, gdzie same zdobywały pożywienie lub też były karmione resztkami pochodzącymi z farmy i gospodarstwa domowego. Ten system nadal do­minuje w krajach rozwijających się, jednakże przy jego zastosowaniu osiąga się niższą produkcję jaj, a mięso drobiu nie ma takich właściwości jak ptac­twa hodowanego w krajach zachodnich.

Gospodarstwa wielofunkcyjne, zajmujące się uprawą różnych gatunków roślin i hodowlą wielu gatunków zwierząt, znane są również na Zachodzie.

Nowoczesne fermy

W nowoczesnych fermach hodowlanych odży­wianie drobiu podlega ściśle określonym regułom, a dieta ptactwa bogata jest w białko, składniki mi­neralne i witaminę D, dzięki której skorupki jaja twardnieją. W pomieszczeniach dla zwierząt przez cały rok utrzymuje się warunki zbliżone do tych, które panują w okresie letnim. Zastosowanie tych rozwiązań przyczyniło się do podniesienia wydaj­ności produkcji jaj - wskaźniki wzrosły ze 100 do 250 jaj na jedną kurę w ciągu roku.

Metody gospodarki intensywnej stosuje się także w hodowli brojlerów, tj. ptactwa hodowanego dla pozyskania mięsa. Brojlery zabijane są zwykle mię­dzy 5 a 12 tygodniem życia, a zbliżone rozmiary i jakość mięsa poszczególnych sztuk ułatwia zor­ganizowanie rynku skupu i zbytu.

W ostatnich latach zwraca się uwagą na warun­ki życia kur hodowanych na fermach stosujących nowoczesne metody hodowli. W wielu państwach wydano przepisy mające zapobiec niepotrzebne­mu zadawaniu bólu zwierzętom. W Szwajcarii uznano trzymanie drobiu w klatkach za akt okru­cieństwa i w ślad za tym wydano zakaz używania klatek w hodowli tych zwierząt.

W innych państwach europejskich także stop­niowo rezygnuje się z hodowli intensywnej na rzecz bardziej tradycyjnych metod produkcji, tym bar­dziej, że wielu farmerów powraca do nich z własnej inicjatywy. Produkcja w tego rodzaju gospodar­stwach nastawiona jest na zaspokojenie potrzeb tych klientów, którzy nie chcą spożywać produktów pochodzących z nowoczesnych ferm hodow­lanych i gotowi są zapłacić wyższą cenę za drób pochodzący z tradycyjnej hodowli.

Indyki, kaczki i gęsi

Indyki pochodzą od ptactwa zamieszkującego Amerykę Północną. Największym producentem indyków są Stany Zjednoczone, skąd pochodzi około jedna trzecia z 230 milionów sztuk hodowa­nych na świecie. Indyki hoduje się przede wszyst­kim w zagrodach na świeżym powietrzu, chociaż niektórzy farmerzy trzymają je w specjalnych po­mieszczeniach.

Kaczki hodowane są ze względu na wysokiej jakości mięso, natomiast kacze jaja wykorzystywa­ne są głównie w przetwórstwie. Zwierzęta te hodu­je się na fermach w pomieszczeniach zamkniętych lub w zagrodach.

Gęsi są blisko spokrewnione z kaczkami i po­dobnie jak kaczki udomowione zostały w Azji ty­siące lat temu. Ze względu na większe rozmiary ciała potrzebują jednak do prawidłowego rozwoju więcej przestrzeni. Oprócz mięsa z gęsi uzyskuje się cenne pióra i puch. Puch - malutkie, puszyste piórka stanowiące podściółkę dla sztywnych, ze­wnętrznych piór dorosłego osobnika - wykorzystu­je się w produkcji poduch i kołder.

Dzikie ptactwo

Na dzikie ptactwo poluje się w celu pozyskania mięsa i dla sportu. Ustawiczne polowania w nie­których rejonach wraz z postępującą degradacją środowiska i wymieraniem innych mieszkańców ekosystemu zagrażają istnieniu wielu gatunków ptaków. W wielu państwach wydano w związku z tym przepisy ograniczające liczbę sztuk prze­znaczonych do odstrzału. Niektóre gatunki, na przykład bażanty, głuszce i kuropatwy, hoduje się specjalnie, aby dostarczyć myśliwym wystarczającą ilość sztuk przeznaczonych na odstrzał.

Walory smakowe mięsa ptactwa dzikiego skło­niły wielu farmerów do wdrożenia hodowli nie­których gatunków. Bażanty i przepiórki można ho­dować w takich samych warunkach jak brojlery, chociaż w mniejszych ilościach. Perliczka żyjąca w stanie dzikim w Afryce może być również pta­kiem hodowlanym. Mięso i jaja tego gatunku uwa­żane są za przysmak.